Кіру 
Кез келген бағамен өсу қажет емес — Геннадий Ким.
«Сейф-Ломбард» Қазақстан қор биржасында облигацияларын орналастырады. Басқарма төрағасы Геннадий Ким компанияның даму тарихы, саланың ерекшелігі, мақсаттары мен жоспарлары туралы айтты.
— Неліктен адамдар ломбардқа жүгінеді, оның әлеуметтік рөлі неде?
— Компания зергерлік бұйымдар мен автокөліктерді кепілге ала отырып несие береді. Біздің клиенттеріміз — қарапайым адамдар: дәрігерлер, мұғалімдер, жұмысшылар, қызметкерлер, зейнеткерлер, студенттер, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар. Яғни, уақытша қаржы қажет ететіндер. Мысалы, жалақыға дейін немесе тауар сатып алу үшін. Мұндай жағдайлар өмірде жиі кездеседі. Банктен несие алу көп уақыт алады, көптеген құжат жинауды талап етеді; онлайн-несиелер жылдам, бірақ өте қымбат. Біз шағын қалалар мен ауылдарда қолжетімдіміз. Клиенттерге алысқа барудың, көршіден немесе туыстан қарыз сұраудың қажеті жоқ — біздің ломбард қасында, әрі біз әрқашан жылдам әрі оңай рәсімделетін микронесиелер беруге дайынбыз. Клиенттеріміздің 90%-дан астамы қарыздарын уақтылы қайтарады.
Қоғамда ломбардтар клиентке бейжай қарайды деген стереотип бар. Бұл шындыққа жанаспайды! Клиентке бағытталған қызмет көрсету бойынша ломбардтар банктерден және өзге қаржы ұйымдарынан кем түспейді, кей жағдайда тіпті озық. Мысалы, егер клиент несиені қайтара алмаса — ештеңе етпейді, мұндай жағдайлар болады! Ешқандай коллекторлар да, сот істері де болмайды. Біз тек кепіл аясында әрекет етеміз, ал кепіл мүлік адамның өмірлік маңызы бар қажеттілігі емес, көбіне қалаулы зат. Егер клиент микронесиесін өтей алмаса, біз оған қысым жасамаймыз, керісінше, қайта көмектесуге дайынбыз.
Біз клиенттердің адалдығын бағалаймыз және әрқашан түсіністікпен қараймыз. COVID-19 локдаун кезеңінде төлем тәртібіне қойылатын талаптарды жеңілдеттік: реттеуші нұсқауларына сәйкес клиенттерге микронесиелер бойынша кейінге шегеру бердік, айыппұлдар мен өсімпұл есептемедік. Тіпті одан да әрі барып, сол кезеңде сыйақы да есептемедік. Біз кепіл мүлкін сатудан пайда табуға тырыспаймыз — біздің бөлімшелерде зергерлік бұйымдарды сататын дүкендер жоқ. Кепілді нарықтық бағамен бағалаймыз, ал табысымыз — микронесиелер бойынша сыйақы, оның ең жоғарғы мөлшерлемесі реттеушімен шектелген.
Қарапайым адамдарға көмектесе отырып, біз оларға қажет жерлерде бармыз және осыны өзіміздің әлеуметтік рөліміз деп санаймыз.
— Халықаралық Fitch Ratings агенттігі компанияға «B-» рейтингі мен тұрақты болжам берді, ал ресейлік «Эксперт РА» — «kzBB+» (позитивті). Тамаша нәтиже! Бәрі неден басталды?
— 2009 жылы қаржы дағдарысы күшейді. Біз банк ретінде жұмыс істедік, бірақ салада қиын кезең туатынын алдын ала болжадық және қаржы турбуленттілігіне төзімді бизнес-модель құру туралы ойландық. Дағдарыс кезінде құнын жоғалтпайтын кепіл түрлері бар. Сол себепті біз банктік емес қаржы ұйымы форматында алтынды кепілге алып несие беруді шештік.
Өңірлерде несие беру азайған кезде біз саналы түрде дұрыс уақытта, дұрыс орында болдық.
Содан кейін желіні кеңейттік — алдымен географиялық тұрғыдан, кейін цифрлық бағытта: банк жүйелеріне қосылдық, мобильді қосымша мен Telegram-бот жасап шығардық, сайт арқылы кепіл билеттерін ұзарту мүмкіндігін іске қостық.
— «Сейф-Ломбард» Қазақстан қор биржасының ресми тізіміне енді. Эмитент ретінде тартымдылығыңыз неде деп ойлайсыз?
— Сала үшін жоғары рейтингтер, тұрақты қаржылық жағдай, жеткілікті капитал және ұзақ жылдар бойы сақталып келе жатқан табыстылық.
Компанияның ұйымдық құрылымы жақында халықаралық стандарттарға сәйкестендірілді: Бақылау кеңесі, Басқарма, Ішкі аудит және Тәуекел-менеджмент институттары енгізілді; Бақылау кеңесіне тәуелсіз директорлар тартылды.
— Неліктен дәл қазір?
— Бұрын бізге биржаға шығуға заң жүзінде тыйым салынған болатын. Микроқаржылық қызмет туралы заң бұл мүмкіндікті ашты. Лицензиялау, нормативтер мен қатаң есептіліктің енгізілуі сенімсіз ойыншыларды нарықтан шығарды. Мемлекеттік қадағалаудың жүйеленуі микроқаржылық секторға деген сенімді арттырды.
Компания келесі қадамға дайын. Сату арналары мен өнім желісін кеңейту үшін қаржыландыру қажет. Төмен қарыз жүктемесі бізге қажетті қаражатты ыңғайлы түрде тартуға және қызмет көрсетуге мүмкіндік береді.
Облигацияларды орналастыру қараша айының басында андеррайтерлер арқылы жоспарланған: ORDA Capitalжәне BCC Invest. Алғашқы эмиссия ретінде біз өте тартымды табыстылық ұсынамыз — жылдық шамамен 16%, бұл банктік депозиттердің орташа мөлшерлемесінен (8,5%) екі есе жоғары. Кейін облигациялар бойынша купондық табыстылық 14% деңгейіне дейін төмендейді. Жеке және заңды тұлғалар біздің андеррайтерлерге жүгініп, «Сейф-Ломбардтың» бағалы қағаздарын сатып ала алады.
— Алдағы жоспарларыңыз қандай?
— Бүгінде бізде 31 елді мекенде орналасқан 119 бөлімше және 10 филиал бар. Бұл көп емес. Біз мүмкіндіктерге сай біртіндеп дамимыз. Кез келген бағамен өсу бізге қажет емес. Біз — ақылды қаржының жақтастарымыз!
Биыл Өзбекстанда, Ресейде және АХҚО аумағында еншілес компаниялар аштық. Өзбек нарығы микронесиелеу мүмкіндіктерімен тартымды, ал АХҚО-да автокөлікті кепілге қою арқылы онлайн-несиелеуді іске қосамыз. Ресейдегі еншілес компания арқылы РФ борыш нарығына шығамыз.
Сондай-ақ еуропалық қорлармен несиелік желілер ашу жөнінде келіссөздер жүргізіп жатырмыз.
Жыл соңына дейін «Алтын Бастау» еншілес компаниясын біріктіреміз. Нәтижесінде меншік құрылымы өзгермейді, меншікті капитал 12 млрд теңгеден, ал активтер 15 млрд теңгеден асады.
Қол жеткізген жетістіктермен тоқтамай, табыс тарихын жалғастырып, компанияның құнын клиенттер мен инвесторлар үшін арттыра береміз.
